Jet Akımı Nedir?

[HavaAdmin]

Hava sistemlerinin "otoyolu" olarak anılan jet akımını kısa ve anlaşılır biçimde açıklayalım.

Tanım
Jet akımı, troposferin üst kısmında (yaklaşık 9-12 km, 250-300 hPa seviyesi) batıdan doğuya esen, dar ve çok hızlı rüzgar kuşağıdır. Hızı çoğu zaman 150 km/sa üzerindedir, kışın 300 km/sa'yi aşabilir.

Neden oluşur?
Kutup ile ekvator arasındaki sıcaklık farkı ve dünyanın dönüşü (Coriolis etkisi) birlikte bu kuşağı yaratır. Kışın sıcaklık farkı büyüdüğü için jet daha güçlü ve daha güneydedir.

İki ana jet

• Kutup cephesi jeti: Orta enlemlerin hava sistemlerini yönlendiren, dalgalanan jet. Türkiye kışlarını en çok bu ilgilendirir.
  
• Subtropikal jet: Daha güneyde ve daha kararlı; kışın Akdeniz ve Kuzey Afrika üzerinden geçer, Akdeniz alçaklarının gelişimine katkı verir.
  

Hava durumu için anlamı
Jet güneye dalgalandığında (çukur), soğuk hava ve sistemler bize iner; kuzeye kıvrıldığında (sırt) sıcak ve kararlı hava gelir. Jet çekirdeğinin sol çıkış bölgesi, alçak basınçların derinleşmesi için elverişli bir alan olarak bilinir.

Harita okumak isteyenler 300 hPa rüzgar haritalarında renkli bantları takip edebilir.

[SinoptikAyse]

Güzel özet. "Sol çıkış" kavramını bir örnekle netleştireyim: jet çekirdeği Yunanistan üzerinden kuzeydoğuya uzanıyorsa, çıkış bölgesinin sol tarafı Karadeniz'in batısına denk gelir; Marmara ve Batı Karadeniz'de yükselişin artması ve yağışın kuvvetlenmesi beklenir. Kış sistemlerini değerlendirirken 300 hPa haritasına bakmanın nedeni budur.

[veyselmeteo]

Uçakların doğuya uçarken daha kısa sürede varmasının sebebi de bu jet akımı değil mi?

[HavaAdmin]

Uçakların doğuya uçarken daha kısa sürede varmasının sebebi de bu jet akımı değil mi?

Evet, aynen öyle. Havayolları rota planlamasında jet akımını kullanır; batıdan doğuya uçuşlar arkadan gelen rüzgarla kısalır, ters yönde ise uzar. Güçlü jetin kenarlarında türbülans da daha sık görülür.

[EnsembleEce]

Uzun vade açısından: jet ne kadar dalgalıysa blokaj ve kesik alçak olasılığı o kadar artar. Son yıllarda kışın jetin daha dalgalı seyrettiği dönemlerin sıklığı tartışılıyor; bilimsel literatürde bu konuda kesin bir uzlaşı yok. Haftalık panelimde 300 hPa rüzgar anomalisini de eklemeyi düşünüyorum, jetin güneye sarktığı haftaları görmek kolaylaşır.

[SivasMeteo868]

Katılıyorum, bir de üstüne sabırlı olmak lazım.

[sakaryameteo648]

Eline koluna sağlık, harika bir anlatım.