[Çözüldü] Medicane'e 'Akdeniz kasırgası' demek doğru mu? Sıcak çekirdek tartışması

[SinoptikAyse]

Son haftalarda Akdeniz'de gelişebilecek alçaklar için 'Akdeniz kasırgası geliyor' tarzı paylaşımlar çoğaldı. Terim konusunu bir kez ele almak istiyorum.

İddiam: Medicane'lerin (Mediterranean hurricane kısaltması) büyük çoğunluğu hibrit ya da alt tropikal sistemlerdir. 'Kasırga' kelimesi Türkçede Atlantik/Karayip tropikal siklonlarını çağrıştırıyor ve yanıltıcı, bazen de sansasyonel bir etki yaratıyor.

Gerekçeler:

• Çoğu, üst seviyede kopmuş soğuk bir alçağın (cut-off low) altında doğuyor; enerjinin önemli kısmı bu soğuk havadan geliyor.
  
• Boyutları tropikal siklonlara göre çok küçük.
  
• Rüzgarlar çoğu zaman kasırga kuvvetine ulaşmıyor.
  

Belirsizlik ve güven derecesi: Olgun evrede bazı örneklerin yapısı tartışmalı; bu konuda güvenim orta. Sansasyonel başlıkları düzeltmek zorundayız, ama bunu verilerle yapalım. Görüşlerinizi bekliyorum.

[tugaykose]

Son haftalarda Akdeniz'de gelişebilecek alçaklar için 'Akdeniz kasırgası geliyor' tarzı paylaşımlar çoğaldı. Terim konusunu bir kez ele almak istiyorum. İddiam: Medicane'lerin (Mediterranean hurricane kısaltması)...

'Sansasyonel başlık' derken geçen hafta paylaştığım uydu görüntüsünü mü kastediyorsunuz? Ortada gözü olan, spiral bantları olan bir sistem vardı. Kasırgaya benziyorsa kasırga derim. Uzmanlar hep halkın kullandığı dili küçümsüyor.

[dogan67]

Datça'dan merak ettiğim bir şey var: bizim iskeledeki balıkçılar böyle sistemlere 'kasırga' demez, 'kara fırtına' der. Denizciler resmi olarak ne diyor acaba?

[SinoptikAyse]

'Sansasyonel başlık' derken geçen hafta paylaştığım uydu görüntüsünü mü kastediyorsunuz? Ortada gözü olan, spiral bantları olan bir sistem vardı. Kasırgaya benziyorsa kasırga derim. Uzmanlar hep halkın kullandığı dili...

tugaykose, kimseyi hedef almadım; paylaştığın görüntü aksine çok güzeldi ve konuyu açmama da vesile oldu. Kastettiğim, sosyal medyada dolaşan 'kasırga Türkiye'ye geliyor' türü başlıklar. Meselem kelime değil, kelimenin insanlarda yarattığı beklenti. Göz ve spiral bant gerçekten önemli işaretler, onları da konuşalım.

[tugaykose]

tugaykose, kimseyi hedef almadım; paylaştığın görüntü aksine çok güzeldi ve konuyu açmama da vesile oldu. Kastettiğim, sosyal medyada dolaşan 'kasırga Türkiye'ye geliyor' türü başlıklar. Meselem kelime değil, kelimenin...

Tamam, biraz alındım, kusura bakmayın. Ama madem göz var, bantlar var, neden tropikal siklon değil? Uydu görüntüsü bence yeterli kanıt.

[ModelciKemal]

Model tarafından not: GFS'in 06z/18z run'ları her sonbahar İyon Denizi'ne en az bir 'fantezi medicane' koyar, heyecan yapmayın. ECMWF 00z/12z daha tutarlı, ama 9 km çözünürlükte medicane'in 20-30 km'lik iç çekirdeğini ve gözünü tam çözemiyor. Yani 'model sıcak çekirdek gösteriyor' iddiası da tek başına kanıt değil.

[LodosBogazi]

Rakamlar:

• Tipik yarıçap: 70-200 km. Atlantik kasırgaları çoğu zaman 300-500 km ve üstü.
  
• Merkez basınç: çoğunlukla 990-1000 hPa.
  
• Sürekli rüzgar: genelde 35-55 knot (8-10 Bofor, fırtına kuvveti).
  
• Kasırga kuvveti (64 knot üstü, 12 Bofor): nadir; sadece birkaç örnek yaklaşmış.
  

Adı ne olursa olsun, bu rüzgarda tekneleri bağlayın.

[SicakDalga07]

Deniz tarafı: Eylül sonunda Doğu Akdeniz'de deniz suyu hâlâ 25-27 °C. Tropik benzeri gelişme için sıcak deniz yüzeyi elbette kolaylaştırıcı. Ama dikkat: medicane'lerin önemli kısmı sonbahar sonu ve kışın, 15-20 °C gibi çok daha serin sularda görülüyor. Demek ki hikaye sadece deniz sıcaklığı değil.

[tugaykose]

Deniz tarafı: Eylül sonunda Doğu Akdeniz'de deniz suyu hâlâ 25-27 °C. Tropik benzeri gelişme için sıcak deniz yüzeyi elbette kolaylaştırıcı. Ama dikkat: medicane'lerin önemli kısmı sonbahar sonu ve kışın, 15-20 °C gibi...

Su 26 °C ise tropikal sistem için yeter o zaman. Tropik siklonlar için 26,5 °C eşiği diye bir şey okumuştum, benim dediğime geliyor.

[SicakDalga07]

Su 26 °C ise tropikal sistem için yeter o zaman. Tropik siklonlar için 26,5 °C eşiği diye bir şey okumuştum, benim dediğime geliyor.

Yavaş O eşik tropiklerde geçerli, çünkü orada üst atmosfer görece sıcak. Akdeniz'de medicane'in altındaki deniz ile üstündeki soğuk havanın farkı önemli. Üstte soğuk bir kesik alçak varsa, deniz 18-20 °C olsa bile kararsızlık yeterli olabiliyor. Mekanizma farklı.

[SinoptikAyse]

Tartışmayı somutlaştırmak için siklon faz uzayı (Hart diyagramı) mantığını özetleyeyim. Üç parametre var:

• B: 900-600 hPa kalınlık asimetrisi. Büyükse cepheli, küçükse simetrik.
  
• -VTL: Alt troposfer (900-600 hPa) sıcak mı soğuk çekirdek mi?
  
• -VTU: Üst troposfer (600-300 hPa) sıcak mı soğuk çekirdek mi?
  

Tropikal siklon: simetrik ve derin sıcak çekirdek (-VTL ve -VTU pozitif). Ekstratropik alçak: asimetrik soğuk çekirdek. Medicane'lerin çoğu sığ sıcak çekirdek gösterir: altta sıcak, üstte soğuk. Yani hibrit. Olgun evrede bazıları kısa süreliğine derin sıcak çekirdeğe ulaşabiliyor.

[dogan67]

Tartışmayı somutlaştırmak için siklon faz uzayı (Hart diyagramı) mantığını özetleyeyim. Üç parametre var:

• B: 900-600 hPa kalınlık asimetrisi. Büyükse cepheli, küçükse simetrik.
• -VTL: Alt...

Biraz teknik oldu benim için Kısaca şöyle mi anlamalıyım: bazıları gerçekten kasırgaya benziyor ama çoğu yarı tropik, yarı bizim bildiğimiz fırtına mı?

[SinoptikAyse]

dogan67, evet kısaca bu. Ve burada tugaykose'nin haklı olduğu bir nokta var: olgun evreye ulaşan bazı medicane'ler yapısal olarak tropikal siklona çok benziyor; gözü ve simetrisi gerçek.

[LodosBogazi]

Denizci gözüyle: adı ne olursa olsun, 45 knot rüzgar açık denizde 4-5 m dalga yapar. Rodos-Datça arası gibi dar geçitlerde durum daha da kötüleşir. Merkeze yakın bölgede basınç saatte 2-3 hPa düşebiliyor, barometreyi takip edin.

[tugaykose]

Rakamlar:

• Tipik yarıçap: 70-200 km. Atlantik kasırgaları çoğu zaman 300-500 km ve üstü.
• Merkez basınç: çoğunlukla 990-1000 hPa.
• Sürekli rüzgar: genelde 35-55 knot (8-10 Bofor, fırtına kuvveti)...

64 knot nadir diyorsunuz. 'Kasırga' deyince insanların aklına Karayip'teki 130-150 knot'luk sistemler geliyor, doğru. Bunu hiç düşünmemiştim açıkçası. Kelime yanlış bir beklenti yaratıyor olabilir.