AO-NAO-PNA Endeks Paylaşımları ve Yorumlamaları

[ModelciKemal]

Teleconnection endeksleri için kalıcı konu. Endeksler tek başına tahmin değildir; atmosferin büyük ölçekli "havasını" özetler. Kısa bir rehber:

AO (Arktik Salınım): Kutup ile orta enlemler arasındaki basınç farkı. Negatif AO: polar vorteks zayıf, soğuk hava kutuptan orta enlemlere taşmaya daha yatkın. Pozitif AO: soğuk kutupta kilitli.

NAO (Kuzey Atlantik Salınımı): İzlanda alçağı ile Azor yükseği arasındaki fark. Negatif NAO Avrupa'da blokaj ve soğuk dalgalara, pozitif NAO güçlü batılı akışa işaret eder. Türkiye için ilişki Batı Avrupa kadar net değil; ama güçlü negatif NAO dönemlerinde Balkanlar üzerinden soğuk inişleri daha sık görüyoruz.

PNA (Pasifik-Kuzey Amerika): Kuzey Amerika'nın batısındaki sırt/oluk deseni. Bize etkisi dolaylı, ama zincirin bir halkası.

Ek olarak takip edilenler: EPO, WPO, MJO fazları, stratosferik polar vorteks (10 hPa sıcaklığı ve 60°K rüzgarı), QBO.

Paylaşım formatı:

Kod:

Tarih: ... AO: değer / eğilim NAO: değer / eğilim PNA: değer / eğilim MJO: faz, genlik Stratosfer: 10 hPa 60°K rüzgarı Yorum: 2-4 haftalık beklenti ve olasılık

Endeks yorumlarken tek bir değere "kar" ya da "sıcak" hükmü vermeyelim. Endeksler bize olasılıkların hangi yöne eğildiğini söyler. Kaynak olarak NOAA CPC ve ECMWF'nin açık ürünleri kullanılabilir.

[SinoptikAyse]

Aralık başı değerleri: AO -1,2 ve düşüşte, NAO -0,4, PNA +0,6. Stratosferde vorteks orta güçte. Yorum: Negatif AO, soğuğun orta enlemlere taşma olasılığını artırıyor; nereye taşacağını ise Atlantik sırtının konumu belirleyecek. İlk 10 gün Balkanlarda kısa sokulmalar, Karadeniz ve Doğu Anadolu'da normalin altında sıcaklık olasılığı %60.

[aktas_nevsehir]

Endeksleri yeni öğreniyorum. AO negatif ama İstanbul'da hava 16 derece. Negatif AO soğuk demek değil miydi? Bir şeyi yanlış mı anlıyorum?

[ModelciKemal]

Negatif AO soğuk demek değil miydi?

Negatif AO "soğuk kutuptan taşıyor" demek, ama nereye taştığını söylemez. Şu an soğuk Kuzey Amerika'ya ve Kuzey Avrupa'ya taşmış, biz sırtın sıcak tarafındayız. Endeks yön gösterir, adres vermez. Adresi 500 hPa haritası verir.

[EnsembleEce]

Merhaba, bu konuya düzenli panel paylaşmayı planlıyorum (Pazartesi günleri).

Kod:

Tarih: 26.02.2024 AO: -1,6 / düşüşte NAO: -0,9 / nötre doğru PNA: +0,4 MJO: faz 7, genlik orta Stratosfer: 60°K rüzgarı hızla zayıflıyor, Mart başı SSW olasılığı %70 Yorum: 3-4. hafta Doğu Avrupa'da hafif soğuk anomali, Türkiye için kar olasılığı %20

[UzunVadeciMert]

Merhaba, bu konuya düzenli panel paylaşmayı planlıyorum (Pazartesi günleri). (tablo)

Ece'nin paneline mevsimsel bir katman ekleyeyim: Ekim ortası itibarıyla Sibirya kar örtüsü ortalamanın üzerinde ilerliyor, QBO doğulu faza dönüyor, ENSO zayıf La Niña. Tarihsel olarak doğulu QBO ve zayıf La Niña kombinasyonu, kış ortasında polar vorteksin zayıflama olasılığını biraz artırıyor. Kesinlik yok, eğilim var.

[EnsembleEce]

Kesinlik yok, eğilim var.

Aynen öyle Mert. Bu tür eşleşmeler 40-50 yıllık veride 10-15 örneğe dayanıyor; istatistiksel güç sınırlı. Ben sinyali ancak EPS'in stratosfer tahminleriyle birleşince ciddiye alıyorum. Kasım sonu panelinde tekrar bakalım.

[yildirimv]

Ece Hanım'ın Pazartesi panellerini iki yıldır takip ediyorum; artık 500 hPa haritasına bakmadan önce önce AO ve MJO'ya bakıyorum. Bir ricam var: Panellerin başına tek cümlelik "bu hafta ne demek" özeti eklenebilir mi? Yeni başlayanlar için çok faydalı olur.

[EnsembleEce]

Kod:

Tarih: 21.09.2026 AO: +0,4 / nötr NAO: +0,6 PNA: -0,2 MJO: faz 2, genlik zayıf ENSO: El Niño eşiğine yakın, sonbaharda zayıf El Niño olasılığı %60 Yorum: Ekim'in ilk yarısı Türkiye'de mevsim normallerinin üzerinde; ikinci yarı için kuzeyli bir sokulma olasılığı %35

Kış 2026-2027 için ilk değerlendirmemi Ekim sonunda blogumda yazacağım.