Eyyam-ı Bahur Kırılması Oraj Değerlendirmesi (26-27 Temmuz 2023)

[KonvektifCan]

İki haftalık sıcak dalgası kırılırken İç Anadolu ve Marmara'da iki gün boyunca sert orajlar yaşandı. Sıcak dalgasının sinoptik tarafını SinoptikAyse kendi köşesinde anlattı; ben kırılma günlerinin konvektif tarafını yazıyorum.

1) Kurulum
Sıcak kubbenin altında İç Anadolu'da yüzey sıcaklıkları 37-39 °C'ye, Marmara'da 35-36 °C'ye çıkmıştı. Kırılmayı getiren oluk batıdan değil, kuzeydoğudan, Karadeniz üzerinden geldi. Bu 'arka kapı' girişi, alt seviyelere Karadeniz'den nem taşıdı. Sıcak ve kuru yüzeyin üstüne nemli ve soğuk bir hava kütlesinin gelmesi, kararsızlık için ideal bir kurulumdu.

2) 26 Temmuz: İç Anadolu

• Ankara sondajı öğleden sonra: CAPE 2.000 J/kg, LI -6, 0-6 km shear 30 knot.
  
• Risk seviyesi: sabah Orta, öğlen Yüksek'e çıkardım.
  
• Gözlemler: Keçiören ve Pursaklar'da 3 cm'ye varan dolu; Çankırı'da kısa süreli çok kuvvetli sağanak; Kırıkkale'de kuvvetli rüzgar hamleleri.
  

3) 27 Temmuz: Marmara

• Soğuk cephe öğleden sonra Marmara'ya ulaştı. CAPE 1.600 J/kg, shear 35 knot.
  
• Risk seviyesi: Yüksek.
  
• Gözlemler: Kocaeli ve Sakarya'da çizgi halinde örgütlenen hücreler, kısa süreli 70-80 km/s hamleler; İstanbul Anadolu Yakası'nda nohut-fındık büyüklüğünde dolu. Sıcaklık bir saatte 34 °C'den 21 °C'ye düştü.
  

4) Tahminim nasıl çıktı?
Risk seviyelerini doğru verdim ama zamanlamada 1 gün erken kaldım: kırılmayı modeller gibi ben de 25 Temmuz'a koymuştum. SinoptikAyse'nin değerlendirmesindeki gecikme bende de aynen var.

5) Ders
Uzun sıcak dalgalarından sonraki ilk soğuk giriş neredeyse her zaman konvektif olarak sert olur. Yüzey ne kadar ısınmışsa, gelen soğuk hava ile arasındaki fark o kadar büyük; kararsızlık da o kadar yüksek.

[AnkaraSinoptik]

Ankara ilçe bazlı ek: Keçiören 3 cm dolu, Pursaklar 2.5 cm, Çankaya'da yalnızca kuvvetli sağanak; Etimesgut'ta neredeyse hiç yağış yok. Hücreler kuzey ilçeler üzerinden geçti. Sıcaklık Keçiören'de 38'den 22'ye indi.

[KonvektifCan]

Ankara ilçe bazlı ek: Keçiören 3 cm dolu, Pursaklar 2.5 cm, Çankaya'da yalnızca kuvvetli sağanak; Etimesgut'ta neredeyse hiç yağış yok. Hücreler kuzey ilçeler üzerinden geçti. Sıcaklık Keçiören'de 38'den 22'ye indi.

Teşekkürler, ilçe dağılımı radardaki yolla birebir örtüşüyor. Hücreler kuzeybatı-güneydoğu yönünde ilerledi ve Çankaya'yı sıyırdı. Etimesgut'un neredeyse hiç yağış almaması, hücrelerin ne kadar dar bir koridordan geçtiğini gösteriyor. Radarda bu ayrım çok netti.

[sakaryameteo566]

Sakarya'dan: 27 Temmuz'da Adapazarı'nda rüzgar çok sertti, bir saat içinde gökyüzü karardı. Önceden Yüksek risk ilan etmeniz sayesinde işten erken çıktık. Teşekkürler. Otoparkta birkaç araç ağaç dallarının altında kaldı, ama önceden uyarı yapıldığı için çok az kişi dışarıdaydı.

[SinoptikAyse]

Arka kapı girişini konvektif açıdan böyle net açıklaman çok güzel. Karadeniz'den gelen nemin alt seviyeye taşınması, kırılmanın neden bu kadar sert olduğunu açıklıyor. Zamanlama gecikmesinin aynı olması da ilginç; ikimiz de aynı model sinyaline yaslandık.

[dogant]

İstanbul Ümraniye'den: fındık büyüklüğünde dolu gördük, beş dakika sürdü. Sıcaklık o kadar hızlı düştü ki tüylerimiz diken diken oldu. Böyle ani düşüşlerin sebebi nedir? İlk kez bu kadar net bir sıcaklık düşüşü yaşadım.

[KonvektifCan]

İstanbul Ümraniye'den: fındık büyüklüğünde dolu gördük, beş dakika sürdü. Sıcaklık o kadar hızlı düştü ki tüylerimiz diken diken oldu. Böyle ani düşüşlerin sebebi nedir? İlk kez bu kadar net bir sıcaklık düşüşü yaşadım.

Fırtına bulutunun içinden inen soğuk hava akımı (downdraft) yere çarpıp yayılır; buna soğuk hava havuzu denir. Yağışın buharlaşması havayı daha da soğutur. Bu yüzden fırtına geçerken sıcaklık 10-15 °C birden düşebilir ve kuvvetli rüzgar hamleleri gelir.

[SudeUzun94]

Kırıkkale'den: 26 Temmuz'da rüzgar çok sertti, ama bizde yağış azdı. Rüzgarlı ama kuru geçen bu tür fırtınalar neden oluyor? Toz bulutu yüzünden birkaç dakika görüş çok düştü. Buna benzer bir durumu ilk kez yaşadık.

[KonvektifCan]

Kırıkkale'den: 26 Temmuz'da rüzgar çok sertti, ama bizde yağış azdı. Rüzgarlı ama kuru geçen bu tür fırtınalar neden oluyor? Toz bulutu yüzünden birkaç dakika görüş çok düştü. Buna benzer bir durumu ilk kez yaşadık.

Kuru alt katmanlarda yağış yere düşmeden buharlaşır (virga), bu da havayı hızla soğutup ağırlaştırır. Soğuk ve ağır hava hızla aşağı iner ve yere çarpınca kuvvetli rüzgar yapar. Buna kuru downburst diyoruz. İç Anadolu'da yazın sık görülür: gökyüzünde bulut, yerde toz ve rüzgar, ama yağmur yok.

[KonvektifCan]

Tropik gece sayısının yıllara göre değişimini gösteren bir grafik var mı? Merak ediyorum, artış ne boyutta.

CAPE var ama shear zayıf.

[kar_Busra]

GFS 12z de sakin, önümüzdeki 3 gün hareket beklemeyin.

[KonvektifCan]

GFS 12z de sakin, önümüzdeki 3 gün hareket beklemeyin.

kar_Busra detaylı açıklama için sağ ol, uzun zamandır merak ediyordum.

[kastamonuhavasi]

Hangi modeller kaç günlük tahmin yapıyor?

[yildirimv]

Ben de yazayım: Hangi siteden model haritalarına bakıyorsunuz, önerebilir misiniz? Gözlemi olan yazsın.