Eyyam-ı Bahur Sıcak Dalgası Değerlendirmesi (12-26 Temmuz 2023)

[SinoptikAyse]

İki haftalık sıcak dalgası nihayet kırıldı. Sistem sonrası değerlendirmeyi söz verdiğim iskeletle yazıyorum.

1) Sinoptik durum
Temmuz'un ikinci haftasında Kuzey Afrika üzerinde güçlü bir sırt kuruldu ve kuzeydoğuya, Doğu Akdeniz ile Anadolu'ya uzandı. 500 hPa'da 5.900 m üzerindeki jeopotansiyel yükseklikler Ege ve Güneydoğu'da on gün boyunca neredeyse hiç kıpırdamadı. 850 hPa sıcaklıkları Ege'de 28-30 °C, Güneydoğu'da 30 °C'nin üzerine çıktı. Sırtın altında çöken hava hem bulutları hem rüzgarı bastırdı; klasik bir 'kubbe' tablosu.

2) Gözlenen etkiler

• Ege kıyıları: İç kesimlerde 42-44 °C, kıyıda 38-40 °C. Nem düşük olduğu için hissedilen sıcaklık termometreye yakın seyretti.
  
• Güneydoğu: 45 °C civarı maksimumlar; gece minimumları 28-30 °C, yani gece de serinleme yok.
  
• Ankara ve İç Anadolu: 37-39 °C, gece 20 °C civarı.
  
• Orman yangını riski: Kuru hava, düşük nem ve yer yer kuvvetli kuzeyli rüzgarla çok yüksek seviyede kaldı. Yangın haberlerini burada tartışmıyoruz; resmi açıklamalar için ilgili kurumları takip edin.
  

3) Tahminim nasıl çıktı?
Bölge konusunda 10 Temmuz'da 'en az 10 gün sürecek, Ege iç kesimlerde 42 °C üstü günler' yazmıştım. Süre ve şiddet isabetliydi. Hatam, sırtın kırılmasını 22 Temmuz olarak vermemdi; kırılma dört gün gecikti. Modeller de kuzeyden inecek oluğu tekrar tekrar ertelediler.

4) Ders
Kubbe tipi sırtlarda çözülme tarihini deterministik run'lara bırakmamak gerekiyor. Ensemble'da çözülme yayılımı çok geniş olduğu halde ben ortalamaya yaslandım. Güven derecemi 'Yüksek' değil 'Orta' vermeliydim.

Rekor iddiaları için bir hatırlatma: istasyon adı, saat ve ölçüm koşulu olmadan paylaşılan değerleri değerlendirmeye almadım.

[SicakDalga07]

Son paragraf için ayrıca teşekkür ederim. Bu iki haftada sosyal medyada 'Antalya'da 50 derece' diye dolaşan görüntülerin neredeyse tamamı asfalt üstü ya da güneş altındaki araç termometresiydi. Antalya'da resmi istasyonlardaki en yüksek değer 42 civarındaydı. Nem kıyıda %55-60 olduğu için hissedilen 46-47 °C oldu; yani insanlar yanılmadı ama termometre yanıldı.

[SinoptikAyse]

Son paragraf için ayrıca teşekkür ederim. Bu iki haftada sosyal medyada 'Antalya'da 50 derece' diye dolaşan görüntülerin neredeyse tamamı asfalt üstü ya da güneş altındaki araç termometresiydi. Antalya'da resmi...

Tam olarak bu ayrımı yapmak istiyorum. Hissedilen sıcaklık gerçek bir sağlık riski; ama rekor tablosuna ölçülen sıcaklık girer. İkisini karıştırınca hem veri kirleniyor hem de gerçek risk mesajı sulanıyor. Bu yüzden değerlendirme tablosuna yalnızca resmi istasyonların değerlerini aldım, sosyal medyadaki rakamları ayrıca not ettim.

[EgeMeltem]

Bornova'dan bir gözlem: gece 01:00'de balkondaki termometre 33 °C gösteriyordu. İzmir'de gece serinlemesinin olmaması en yorucu kısmıydı. Bir soru: sırtın kırılmasındaki dört günlük gecikme sence neden oldu? Oluk Balkanlar'dan bir türlü inemedi mi?

[SinoptikAyse]

Bornova'dan bir gözlem: gece 01:00'de balkondaki termometre 33 °C gösteriyordu. İzmir'de gece serinlemesinin olmaması en yorucu kısmıydı. Bir soru: sırtın kırılmasındaki dört günlük gecikme sence neden oldu? Oluk...

Evet, Balkanlar üzerindeki oluk iki kez inip geri çekildi, çünkü doğusunda Rusya üzerinde ikinci bir sırt güçlendi ve oluğu sıkıştırdı. Sonunda oluk kuzeydoğudan, Karadeniz üzerinden sızarak geldi. Bu tip 'arka kapı' soğuk girişlerini modeller ilk günlerde genelde zayıf görür; ben de o zayıf görüntüyü fazla ciddiye aldım.

[ModelciKemal]

GFS bu sıcak dalgası boyunca 2 m sıcaklıkta Ege iç kesimlerinde 2-3 °C fazla verdi, 46-47 °C'ler çizdi. ECMWF daha gerçekçiydi. Ama kırılma tarihinde ikisi de aynı şekilde yanıldı; üç gün boyunca 'yarın bitiyor' dediler. Model karnemde bu dönemin tablosunu paylaşacağım.

[eminarslan]

Güneydoğu'dan küçük bir not: Şanlıurfa'da gece sıcaklığının 30 derecenin altına inmediği dört gece oldu. Bizde 45 derece gündüz alışıldık ama gece bu kadar sıcak olunca uyumak imkânsız. Analiz için teşekkürler, bölgemizi de unutmamışsınız.

[melihturkmen]

Böyle sıcak dalgaları artık her yaz mı yaşanacak? İklim değişikliği ile doğrudan bağlantılı mı, yoksa doğal değişkenlik mi? Babam her yaz eskiden böyle sıcakların olmadığını söylüyor, ama ben emin olamıyorum; sayılarla bakmak lazım.

[SinoptikAyse]

Böyle sıcak dalgaları artık her yaz mı yaşanacak? İklim değişikliği ile doğrudan bağlantılı mı, yoksa doğal değişkenlik mi? Babam her yaz eskiden böyle sıcakların olmadığını söylüyor, ama ben emin olamıyorum; sayılarla...

Tek bir olayı iklim değişikliğine bağlamak için özel 'atıf' çalışmaları gerekir, bunu forumda yapamayız. Ama genel eğilim açık: Akdeniz havzasında yaz sıcak dalgalarının sıklığı, süresi ve şiddeti son on yıllarda artıyor. Yani 'her yaz' demeyelim ama 'eskisine göre daha sık ve daha uzun' demek bilimsel olarak savunulabilir.

[SicakDalga07]

Bir de şunu ekleyeyim: gece minimumlarındaki artış, gündüz maksimumlarından daha çarpıcı. Antalya'da 25 °C üstü gece sayısı son yıllarda belirgin arttı. Sağlık açısından da en tehlikelisi bu. Klimasız evlerde yaşayan yaşlılar için gece serinlemesinin olmaması gerçekten tehlikeli, bunu her fırsatta hatırlatmak gerekiyor.