500 hPa'da kesik alçak (cut-off low) İyon Denizi'nde: 19-21 Eylül analizi

[ModelciKemal]

Sinoptik forumda benden analiz görmek alışık olmadığınız bir şey, biliyorum; genelde modellerle uğraşırım. Ama bu hafta sonu İyon Denizi'ne oturan kesik alçak (cut-off low), model davranışı açısından o kadar öğretici ki yazmadan geçemedim.

Olay

17 Eylül'de Orta Avrupa'dan güneye sarkan oluk, 18 Eylül 12 UTC civarında ana batı akışından koptu ve İyon Denizi üzerinde kapalı bir 500 hPa alçağı olarak kaldı. Merkez yüksekliği 568 dam, çekirdek sıcaklığı -18 °C. Kesik alçaklar yönlendirici akıştan koptuğu için yavaş ve tahmin edilmesi zor hareket eder; işte problem burada başlıyor.

Modellerin performansı (gün gün)

• 15 Eylül 00z: GFS alçağı 19 Eylül'de Ege'ye taşıyıp İzmir'e 40 mm veriyor. ECMWF alçağı Yunanistan'da tutuyor, Türkiye'ye etki sınırlı.
  
• 16 Eylül 12z: GFS geri adım attı, alçağı 24 saat geciktirdi. ECMWF değişmedi.
  
• 17 Eylül 12z: GFS bu sefer alçağı hiç Türkiye'ye getirmiyor, güneye Libya'ya indiriyor. ECMWF hâlâ Yunanistan.
  
• 18 Eylül 00z: İki model uzlaştı: alçak 20-21 Eylül'de Yunanistan-Girit hattında, Ege'nin batı kıyılarına zayıf etki.
  

Gerçekleşen

Alçak 19-21 Eylül boyunca İyon Denizi ve Yunanistan üzerinde kaldı; Batı Ege'de (Çanakkale-İzmir kıyıları) 20 Eylül akşamı 5-15 mm sağanak, iç kesimlerde hiçbir şey. ECMWF baştan sona haklıydı. GFS üç farklı senaryo üretti ve sonuncusu tutmadı.

Ders

Kesik alçaklarda tek run'a asla tahmin kurulmaz; ensemble dağılımına bakılır. 15 Eylül'de GEFS üyelerinin sadece %25'i alçağı Ege'ye getiriyordu; deterministik GFS o azınlık senaryosunu göstermişti. Yani "GFS İzmir'e 40 mm veriyor" cümlesinin doğru okunuşu "%25 ihtimal" idi.

Bu alçak salı günü Kıbrıs'a doğru güneydoğuya kayıyor ve zayıflıyor; Antalya için Çarşamba %30 sağanak ihtimali var. Heyecan yapmayın.

[ozane]

Sinoptik forumda benden analiz görmek alışık olmadığınız bir şey, biliyorum; genelde modellerle uğraşırım. Ama bu hafta sonu İyon Denizi'ne oturan kesik alçak (cut-off low), model davranışı açısından o kadar öğretici ki...

Bu tahminleri hangi saatte güncelliyorlar? Sabah bakıyorum farklı, akşam farklı.

[SinoptikAyse]

Sinoptik forumda benden analiz görmek alışık olmadığınız bir şey, biliyorum; genelde modellerle uğraşırım. Ama bu hafta sonu İyon Denizi'ne oturan kesik alçak (cut-off low), model davranışı açısından o kadar öğretici ki...

Kemal, güzel bir doğrulama yazısı; sinoptik forumda seni daha sık görmek isteriz. Kesik alçakların hareketini ensemble dağılımıyla okumak konusunda tamamen katılıyorum. Bir ekleme: bu alçağın kopmasını hızlandıran şey, kuzeyinde Orta Avrupa üzerinde kurulan 588 dam'lık sırttı; sırt kuvvetlenince alçak altta kaldı ve akıştan koptu. Rex bloğu benzeri bir yapı. Sırtın gücü doğru tahmin edilince alçağın kaderi de belli oluyor; ECMWF sırtı GFS'ten önce yakaladı.

[serkan.kalkan]

ICON yağış haritasında Karadeniz tamamen mavi.

[havacisedat]

Kemal, güzel bir doğrulama yazısı; sinoptik forumda seni daha sık görmek isteriz. Kesik alçakların hareketini ensemble dağılımıyla okumak konusunda tamamen katılıyorum. Bir ekleme: bu alçağın kopmasını hızlandıran şey...

Bu harita üzerindeki renkler neyi ifade ediyor?

[erzurum95]

Aynen öyle, kısa vade daha güvenilir.

Spagetti grafiği bu sefer çok düzenli, senaryo netleşiyor.

[zafermeteo]

Bu 28 derece hissedilen mi yoksa gerçek sıcaklık mı?

Doğru söylüyorsun, ECMWF de aynı şeyi gösteriyor.

[EgeliRuzgar]

Bu alçak bizde yelken sezonunun son haftasını mahvetti diyecektim, ama aslında hiçbir şey olmadı; 20 Eylül akşamı Çeşme'de 4 mm ve 15 dakikalık gök gürültüsü. Kulüpteki arkadaşlar GFS'in 40 mm'sine bakıp Cumartesi antrenmanını iptal etmişti. Kemal'in yazısını grup sohbetine yolladım. Bir soru: bu alçaklar neden hep Eylül-Ekim'de İyon Denizi'ne düşer? Her yıl aynı yerde görüyorum gibi.

[ModelciKemal]

Bu alçak bizde yelken sezonunun son haftasını mahvetti diyecektim, ama aslında hiçbir şey olmadı; 20 Eylül akşamı Çeşme'de 4 mm ve 15 dakikalık gök gürültüsü. Kulüpteki arkadaşlar GFS'in 40 mm'sine bakıp Cumartesi...

Ozan, iyi soru. Sonbaharda deniz yüzeyi hâlâ sıcak (İyon Denizi 25-26 °C), üst seviyeler soğumaya başlamış; kopan alçak sıcak denizin üstünde kararsızlıkla beslenip ayakta kalıyor. Bir de kuzeyde sırt kurulma ihtimali Eylül-Ekim'de yüksek. İkisi birleşince İyon Denizi kesik alçaklar için doğal bir park yeri oluyor. Kasım'da bunlar bazen medicane'e dönüşür, o ayrı bir başlık.

[Sinoptikferhat]

Tahmine değil ama sunuma itirazım var; grafiğin ekseni yanlış etiketlenmiş.

Şu kısma itirazım var: rüzgar yönü kuzeyden değil batıdan olacak, bu her şeyi değiştirir.

[sukruelmas]

ICON kısa vadede çok başarılı, ama 5 gün sonrasına bakmayın.

Sinoptik haritada Marmara üzerindeki oluk giderek derinleşiyor.

[malatyaHavasi]

Bu haritayı hangi siteden aldın? Ben de takip etmek istiyorum. Yeni gelişme olursa yazarım.

[DamlaFirtina]

Bu yaz Yalova için en uzun sıcak hava dalgası oldu.

[BayramS03]

Ankara şu an 20°C, sıcaklık dün bu saate göre 5 derece daha düşük.

[MeteoSevgi]

Bence bu kadar iyimser olmamak lazım, çıktılar her gün değişiyor. Yeni gelişme olursa yazarım.