Nisan 2026 zirai donunda modeller minimumu neden 2-3 derece ıskaladı?

[HavaAdmin]

10-11 Nisan 2026 Malatya-Elazığ zirai don olayı Doğu Anadolu forumunda gözlemlerle takip edildi; burada model tarafını konuşmak istiyorum, çünkü bu tür geceler modellerin en zayıf olduğu durumlardan biri ve nedenini anlamak, gelecek yıl üreticilere daha doğru uyarı vermemizi sağlar.

Gerçekleşen ve tahmin edilen (11 Nisan sabahı, 2 m minimum)

Kod:

Nokta Gerçek ECMWF 00z GFS 00z ICON 00z Malatya merkez -2,8 -2,0 -0,5 -2,5 Battalgazi (bahçe) -4,1 -2,0 -0,5 -2,5 Akçadağ -5,4 -3,0 -1,5 -4,0 Elazığ merkez -1,9 -1,0 0,5 -1,5 Erzurum -7,2 -6,0 -4,0 -7,0

Neden ıskalıyorlar?

1. Ölçek: Radyasyon donu (açık ve sakin gecede yüzeyin ışınımla soğumasıyla oluşan don) yüzeye en yakın birkaç metrede ve yerel çukurlarda en şiddetlidir. 9-13 km ızgara, vadi tabanındaki soğuk hava gölünü göremez; Akçadağ'daki 2,4 derecelik fark bundan.
   
2. Sınır tabaka şeması: Sakin gecede türbülans neredeyse sıfıra iner; modeller türbülansı tamamen kapatmaz, yüzeyi yukarıdan gelen 'sıcak' havayla karıştırmaya devam eder. GFS'te bu etki en güçlü, o yüzden en ılık.
   
3. Toprak nemi: Kuru toprak gece daha hızlı soğur. Mart sonu kurak geçmişti; ECMWF'nin toprak nemi analizi bunu kısmen gördü, GFS görmedi.
   
4. Çıktı yuvarlama: Meteociel gibi kaynaklarda 2 m sıcaklık tam sayıya yuvarlanır; -2,0 aslında -2,4 olabilir. Küçük ama var.
   

Pratik düzeltme (Doğu Anadolu ovaları, sakin ve açık gece)
ECMWF'den 1-1,5 derece, GFS'ten 2,5-3 derece düşün; ICON'a 0,5 derece düşün. Vadi tabanı bahçeler için 1 derece daha. Bu kaba kural Nisan 2025 ve 2026 olaylarında 12 gecenin 10'unda 1 derece içinde kaldı.

Üreticiye tavsiye: uyarı için modelin 2 m sıcaklığına değil, 850 hPa sıcaklığına ve gökyüzü-rüzgar tahminine bakın; 850 hPa 0'ın altı, açık ve sakinse ova bahçelerinde don kesine yakındır. Tartışmaya açık.

[ModelciKemal]

10-11 Nisan 2026 Malatya-Elazığ zirai don olayı Doğu Anadolu forumunda gözlemlerle takip edildi; burada model tarafını konuşmak istiyorum, çünkü bu tür geceler modellerin en zayıf olduğu durumlardan biri ve nedenini...

Sınır tabaka maddesine katılıyorum ve GFS için bir ek: 2021'deki fizik güncellemesinden beri sakin gece minimumlarında ılık yanlılığı arttı, bunu forumda üç kıştır tekrar ediyorum. ICON'un -7,0 ile Erzurum'u yakalaması da tesadüf değil; DWD'nin toprak-kar şeması Alp vadileri için ayarlandı, Doğu Anadolu ovası da benzer davranıyor. Tablodaki düzeltme kuralını üreticilere yönelik don rehberine koyalım, orada işe yarar.

[SinoptikAyse]

850 hPa'ya bakma tavsiyesine ek: o gece 850 hPa Malatya üzerinde -2 idi ve yer -2,8; yani sakin gecede yer, 850 hPa'nın altına inebiliyor, normalde 1.500 m yukarısı daha soğuk olması gerekirken. Bu 'inversiyon' (sıcaklık terselmesi) radyasyon donunun imzasıdır. Üretici için kural: model 850 hPa'da 0 ile +2 arası veriyorsa bile açık ve sakin gecede ovada don olabilir; +2'yi güvenli saymayın.

[sefak]

10-11 Nisan 2026 Malatya-Elazığ zirai don olayı Doğu Anadolu forumunda gözlemlerle takip edildi; burada model tarafını konuşmak istiyorum, çünkü bu tür geceler modellerin en zayıf olduğu durumlardan biri ve nedenini...

Kar yağışı için nem ve sıcaklık dışında neye bakmalıyız?

[IstasyonHalil]

Bursa'da aynı hafta (12 Nisan) benim istasyonda 1,4 °C oldu, don olmadı ama Nilüfer'in köylerinde bahçe termometreleri -1 gördü; ova ile şehir arasında 2,5 derece fark. HavaAdmin'in 'vadi tabanı için 1 derece daha' notu Bursa için de geçerli. Bahçe termometrelerinin kalkansız olduğu için 0,5 derece düşük gösterebileceğini de ekleyelim, o tartışmayı Doğu Anadolu başlığında yapmıştık.

[eren_izmir]

Şunu da ekleyeyim: GFS ve ICON aynı gün için farklı yağış tipi veriyor. Yeni gelişme olursa yazarım.

[IpekRuzgar]

Yağmur mu kar mı, sınır tam neresi?

[emrekar]

Kar sevenler toplanın, bu hafta sonu Akdeniz için ciddi bir sinyal var. ❄️

[sanliurfaHavasi]

Bir ekleme: Ensemble yayılımı çok geniş, belirsizlik yüksek.

[PalandokenKar]

Erzurum için ICON'un -7,0'ı ve gerçek -7,2: bu kadar yakın tahmin kışın da nadir. GFS -4 dedi, üç derece ılık; kışın -30'larda aynı hatayı 6-8 derece olarak yapıyor, oran sabit gibi. Üretici tarafı için bir gözlem: Pasinler ovasında şeker pancarı ekimi yapanlar Nisan sonuna kadar don bekler ve modele değil, akşam gökyüzüne bakar; açık ve rüzgarsızsa sisleme hazırlanır. Yıllardır işe yarıyor.

[barank]

Sınır tabaka maddesine katılıyorum ve GFS için bir ek: 2021'deki fizik güncellemesinden beri sakin gece minimumlarında ılık yanlılığı arttı, bunu forumda üç kıştır tekrar ediyorum. ICON'un -7,0 ile Erzurum'u yakalaması...

Teşekkürler ModelciKemal, tam da bunu arıyordum.

[SicakDalga07]

10-11 Nisan 2026 Malatya-Elazığ zirai don olayı Doğu Anadolu forumunda gözlemlerle takip edildi; burada model tarafını konuşmak istiyorum, çünkü bu tür geceler modellerin en zayıf olduğu durumlardan biri ve nedenini...

Kalkansız bahçe termometresi tartışmasını sormuştum, cevap ikna ediciydi; şimdi başka bir şey soracağım: tablodaki 'gerçek' değerler MGM merkez için kalkanlı, Battalgazi ve Akçadağ için kalkansız bahçe termometresi. Yani aynı sütunda iki farklı ölçüm türü var. Model hatası olarak yazdığımız 2,4 derecenin 0,5'i ölçüm farkı olabilir mi? Karşılaştırmada aynı türden veri kullanılsa daha adil olur.

[HavaAdmin]

Kalkansız bahçe termometresi tartışmasını sormuştum, cevap ikna ediciydi; şimdi başka bir şey soracağım: tablodaki 'gerçek' değerler MGM merkez için kalkanlı, Battalgazi ve Akçadağ için kalkansız bahçe termometresi...

Doğru itiraz; tabloya dipnot ekledim. Battalgazi ve Akçadağ değerleri kalkansız ve 1,5 m; kalkan etkisi 0,3-0,8 derece. Yani o iki satırdaki model hatasının yaklaşık yarım derecesi ölçüm türünden gelebilir. Ancak Malatya merkez satırı kalkanlı MGM verisidir ve orada da GFS 2,3 derece ılık; desen değişmiyor. Gelecek sezon için Malatya'dan kalkanlı bir amatör istasyon bulup karşılaştırmayı temizlemek istiyorum, gönüllü varsa özel mesaj.

[ModelciKemal]

SicakDalga'nın itirazı bu forumun neden iyi olduğunu gösteriyor: karne tablosunda ölçüm türünü sormak, modelin hatasını ölçmek kadar önemli. Yaz karnesinde de bunu yapacağım, istasyonları baştan yazacağım. Malatya için kalkanlı Davis sahibi çıkarsa don sezonunda ayrı bir doğrulama başlığı açalım.

[havacisedat]

Kar yağışı için nem neden önemli, biri kısaca açıklayabilir mi?