Matematik/Fizik/Kimya ve Bilimsel Gelişmeler

[EnsembleEce]

Merhaba, meteoroloji aslında uygulamalı fiziktir; akışkanlar dinamiği, termodinamik ve biraz da istatistik. Bu konuyu hava ile doğrudan ilgili olmasa bile bilim merakı olan herkes için açıyorum. Matematik bulmacaları, fizik soruları, yeni bilimsel gelişmeler, hepsi olur.

Başlangıç için bir soru: Neden atmosfer yükseldikçe soğur? 'Güneşten uzaklaşıyoruz' cevabı yanlış, çünkü birkaç kilometre Güneş'e olan uzaklığı değiştirmez. Doğru cevap adyabatik soğuma: Yükselen hava paketi daha düşük basınçla karşılaşır, genişler ve genişlerken iç enerjisini iş olarak harcar, soğur. Kuru hava için bu soğuma kilometrede yaklaşık 9,8 °C'dir. Nemli hava yoğuşmaya başladığında gizli ısı açığa çıkar ve soğuma oranı 5-6 °C/km'ye düşer.

Bu farkın bir sonucu da şudur: Dağın rüzgar alan tarafında yükselen hava yoğuşup yağış bırakır, dağı aşıp inen kuru hava ise daha hızlı ısınır. Buna Föhn etkisi denir; Doğu Karadeniz'de güneyli rüzgarlarda kışın 20 dereceyi aşan sıcaklıklar bu yüzdendir.

Sorular, bulmacalar, yeni makaleler, her şey serbest. Tek kural: Kaynağı belirsiz 'bilim insanları şaşkın' haberleri paylaşmayalım; yayımlanmış çalışma ya da kurum açıklaması olsun.

[ModelciKemal]

Güzel bir başlangıç, Ece. Ben bir bulmaca bırakayım: Bir sayısal model atmosferi 13 km çözünürlükte, 137 dikey seviyede çözüyor. Yatay ızgara noktası sayısını kabaca hesaplayın (Dünya yüzeyi yaklaşık 510 milyon km²). Cevabı hesaplayınca her çalıştırmanın neden süper bilgisayar istediğini anlarsınız.

[IstasyonHalil]

Güzel bir başlangıç, Ece. Ben bir bulmaca bırakayım: Bir sayısal model atmosferi 13 km çözünürlükte, 137 dikey seviyede çözüyor. Yatay ızgara noktası sayısını kabaca hesaplayın (Dünya yüzeyi yaklaşık 510 milyon km²)...

Kemal hocam hesapladım: 510 milyon / 169 ≈ 3 milyon yatay nokta, 137 seviyeyle yaklaşık 413 milyon hücre. Her hücrede sıcaklık, rüzgarın üç bileşeni, nem, basınç... Ve bu her zaman adımında yeniden hesaplanıyor. Benim istasyonum dakikada bir veri yazıyor diye gururlanıyordum.

[AnkaraSinoptik]

Kimya tarafından bir katkı: Ankara'daki kış sislerinin neden bu kadar kirli olduğu. İnversiyon tabakası kapak gibi davranır, yerdeki kirleticiler yukarı çıkamaz. Kükürt dioksit nemle birleşince sis damlacıkları asidik hale gelebilir. Eski Ankara kışlarındaki o tanıdık koku kimyanın ve meteorolojinin ortak eseriydi.

[NazlicanAkbas01]

Lise öğrencisiyim, fizik öğretmenime Föhn etkisini anlattım, çok beğendi, sınıfta tartıştık. Bir sorum var: Nemli adyabatik oran neden sabit değil de 5-6 arasında değişiyor?

[EnsembleEce]

Lise öğrencisiyim, fizik öğretmenime Föhn etkisini anlattım, çok beğendi, sınıfta tartıştık. Bir sorum var: Nemli adyabatik oran neden sabit değil de 5-6 arasında değişiyor?

Harika soru ve öğretmenine selam! Nemli adyabatik oran sıcaklığa bağlıdır: Sıcak hava daha çok su buharı taşır, yoğuştuğunda daha çok gizli ısı açığa çıkar, soğuma yavaşlar (yaklaşık 4 °C/km). Soğuk havada su buharı azdır, oran kuru orana yaklaşır (7-8 °C/km). Bu yüzden yazın konvektif bulutlar çok daha hızlı büyür.

[gokyuzuEbru]

Harika soru ve öğretmenine selam! Nemli adyabatik oran sıcaklığa bağlıdır: Sıcak hava daha çok su buharı taşır, yoğuştuğunda daha çok gizli ısı açığa çıkar, soğuma yavaşlar (yaklaşık 4 °C/km). Soğuk havada su buharı...

EnsembleEce yine konuyu tek cümlede özetlemiş 👍

[SinoptikAyse]

Bilimsel gelişme notu: Yapay zeka tabanlı küresel hava tahmin modelleri son iki yılda klasik fiziksel modellerle bazı ölçütlerde yarışır hale geldi. Kurumlar bunları deneysel olarak yayımlıyor. Heyecan verici ama temkinli olalım: Uç olayları ne kadar iyi tahmin ettikleri henüz yeterince sınanmadı. Model forumunda ayrı bir konuda takip edebiliriz.

[orduFirtina]

Katılıyorum 👍