Soru-Cevap Köşesi (Genel)

[SinoptikAyse]

Arkadaşlar, özel mesaj kutum sinoptik sorularla doluyor; güzel sorular ama cevabı bir kişide kalıyor. Bundan sonra soruları buraya yazalım, cevaplar herkese kalsın.

Nasıl soralım?

• Soruyu tek paragrafta, mümkünse somut bir örnekle sorun ('3 Ocak 12z GFS'te gördüğüm şu durum neden...').
  
• Hangi harita ya da ürün üzerinden sorduğunuzu belirtin: 500 hPa jeopotansiyel, 850 hPa sıcaklık, yağış, CAPE vb.
  
• Güncel sistemle ilgili 'yarın kar yağacak mı' soruları bölge forumlarına; burada kavram ve yöntem konuşuyoruz.
  

Ne kadar sürede cevap veririm?
Genelde 1-2 gün içinde. Şiddetli hava dönemlerinde gecikebilir, kusura bakmayın. Başka tahminci arkadaşlar da cevap yazabilir, hatta yazsınlar; aynı soruya iki farklı bakış daha öğretici olur.

Başlangıç için birkaç sık sorulan konu

• 850 hPa sıcaklığı ile yere düşen yağışın türü arasındaki ilişki.
  
• Kalınlık (1000-500 hPa) haritası nasıl okunur?
  
• MGM uyarı renkleri ne anlama gelir?
  
• Deniz etkili kar nedir, hangi koşullarda oluşur?
  

Bu konu sabit kalacak ve kapanmayacak. Sorusu olan buyursun.

[harunKar]

İlk soru benden. Hep '850 hPa -6 olmadan İstanbul'a kar yağmaz' deniyor. Bu kural her zaman geçerli mi? Geçen hafta 850 hPa -4 civarındaydı ama Sancaktepe'de sulu kar değil düpedüz kar yağdı. Yere düşen yağışın türünü belirleyen başka ne var?

[SinoptikAyse]

İlk soru benden. Hep '850 hPa -6 olmadan İstanbul'a kar yağmaz' deniyor. Bu kural her zaman geçerli mi? Geçen hafta 850 hPa -4 civarındaydı ama Sancaktepe'de sulu kar değil düpedüz kar yağdı. Yere düşen yağışın türünü...

Çok yerinde bir soru. -6 kuralı bir pratik eşik, fizik kuralı değil. Yağış türünü birlikte belirleyen başlıca etkenler:

• Kalınlık: 1000-500 hPa kalınlığı 5280 m civarının altındaysa kar olasılığı belirgin artar.
  
• Yağış şiddeti: Kuvvetli yağışta erime ve buharlaşma havayı soğutur; 850 -4'te bile kar gelebilir. Sizin gördüğünüz büyük ihtimalle bu.
  
• Çiy noktası: Kuru hava katmanı varsa buharlaşmalı soğuma daha güçlü olur.
  
• Yükselti: Sancaktepe'nin yüksek kesimleri kıyıya göre birkaç derece avantajlı.
  

Kısacası -6 'kıyıda güvenli kar' eşiği; yükseltide ve kuvvetli yağışta daha yukarısı da yetebilir.

[KarAvcisi34]

Çekmeköy'den onay: 850 hPa -4.5'te, yoğun bant geçerken 20 dakikada 3 cm biriktiğini gördük. Bant geçince yeniden sulu kara döndü. Ayşe'nin dediği buharlaşmalı soğuma tam olarak bu. Kıyıda ise aynı saatlerde yalnızca yağmur vardı.

[Erdem_Osmaniye]

Osmaniye için en güvenilir model hangisi, deneyimi olan var mı?

[veyselmutlu]

Modellerde kayda değer bir şey yok, haritalar dümdüz. Bugünkü run'lar dünkü umudu biraz yeşertti, bakalım devamı gelecek mi.

[yalcin107]

MGM'nin sarı ve turuncu uyarıları arasındaki fark tam olarak nedir? Haberlerde her uyarı aynı panikle veriliyor, hangisini ne kadar ciddiye almalıyız bilemiyoruz. Geçen hafta turuncu uyarıda okullar tatil edilmedi, sarıda edildi diye mahallede tartışma çıktı, o yüzden soruyorum.

[SinoptikAyse]

Genel mantık şöyle: Sarı 'olası tehlike, gündelik işlerde dikkatli olun', turuncu 'tehlikeli olay bekleniyor, hazırlıklı olun', kırmızı ise 'çok tehlikeli, resmi kurumların talimatlarına uyun' anlamına gelir. Renkler hem olayın şiddetini hem de gerçekleşme olasılığını birlikte yansıtır. Kesin ifadeler ve eşik değerler için MGM'nin kendi uyarı sayfasındaki açıklamalara bakmanızı öneririm; biz burada yorumlarız, uyarının kendisi oradadır.

[eren_izmir]

Bizden de haber: UKMO'nun çıktılarını nereden görebilirim, genelde hep GFS görüyorum. Devamını bekliyorum.

[tamerkar]

GFS 06z de sakin, önümüzdeki 2 gün hareket beklemeyin.

[kastamonuhavasi]

Önümüzdeki birkaç gün sakin geçer, belirgin bir sistem görünmüyor.
Bugünkü run'lar dünkü umudu biraz yeşertti, bakalım devamı gelecek mi.

[SinoptikAyse]

ECMWF'nin birçok ürünü artık açık erişimli; daha detaylı ürünler için yine lisans gerekiyor.
Atmosfer kaotik bir sistem; başlangıçtaki küçük bir hata günler sonra büyük farklara dönüşebiliyor.

[SinoptikAyse]

Isı alçağı İç Anadolu'da güçleniyor, öğleden sonraları rüzgar sert, akşama doğru durulur.

Belirsizlik bölümünü okumadan paniğe gerek yok.

[KarAvcisi34]

Deniz etkili kar bandının kurulması için Karadeniz su sıcaklığı ile 850 hPa sıcaklığı arasında kaç derece fark olması gerekiyor? SamsunKarayel 13 derece diyor, bir başka arkadaş 15 dedi. Hangisi doğru?

[SinoptikAyse]

Deniz etkili kar bandının kurulması için Karadeniz su sıcaklığı ile 850 hPa sıcaklığı arasında kaç derece fark olması gerekiyor? SamsunKarayel 13 derece diyor, bir başka arkadaş 15 dedi. Hangisi doğru?

İkisi de doğru sayılır, çünkü eşik bir aralık. Literatürde genellikle deniz yüzeyi ile 850 hPa arasında 13 °C ve üzeri fark konvektif kar bantları için yeterli kabul edilir; 15-17 °C'de bantlar belirgin güçlenir. Ama fark tek başına yetmez:

• Rüzgar yönü ve üzerinden geçilen deniz mesafesi (fetch) uzun olmalı; İstanbul için kuzeydoğulu poyraz ideal.
  
• Rüzgar yönü dikey olarak çok değişmemeli; yönü dönen rüzgar bandı dağıtır.
  
• Üst seviyede kuru ve çok sıcak bir katman (inversiyon) olmamalı.
  

SamsunKarayel'in Orta Karadeniz örnekleri bu yüzden çok iyi ders malzemesi.