Boyuna ve Enine Kıyılar

[HavaAdmin]

Coğrafya derslerinin klasik konularından birini, meteorolojik etkileriyle birlikte ele alalım.

Boyuna kıyı
Dağların kıyıya paralel uzandığı kıyılardır.

• Kıyı çizgisi az girintili çıkıntılıdır.
  
• Doğal liman sayısı azdır.
  
• Kıyı ile iç kesimler arasında ulaşım zordur.
  
• Denizel etki iç kesimlere pek ulaşmaz; iklim kıyıda ve iç kesimde birden değişir.
  

Örnekler: Karadeniz ve Akdeniz kıyılarımız.

Enine kıyı
Dağların kıyıya dik uzandığı kıyılardır.

• Kıyı çizgisi çok girintili çıkıntılıdır; koy, körfez ve yarımadalar boldur.
  
• Doğal liman sayısı fazladır.
  
• Denizel etki vadiler boyunca iç kesimlere kadar sokulur.
  

Örnek: Ege kıyılarımız. Gediz, Küçük ve Büyük Menderes vadileri denizel etkiyi Manisa, Aydın ve Denizli'ye kadar taşır.

Meteorolojik sonuçları
Ege'de deniz meltemi ve imbat vadiler boyunca içeri girer; Karadeniz'de ise nemli hava dağlara çarparak yamaçlara yağışını bırakır. Boyuna kıyılarda orografik yağış, enine kıyılarda ise vadiler boyunca uzanan ılıman iklim ön plandadır.

[EgeMeltem]

Ege'nin enine yapısını en iyi yaz akşamları hissediyoruz: imbat Gediz vadisi boyunca içeri girip Manisa'ya kadar serinlik taşıyor. Kışın ise aynı vadiler güneybatılı sistemlerin yağışını içerilere kadar ulaştırıyor.

[rizaoztas]

Sınavda çok çıkan bir konu ama meteorolojik sonuçlarını hiç bu kadar net düşünmemiştim. Teşekkürler.

[KaradenizYagmur]

Boyuna kıyının meteorolojik sonucu Doğu Karadeniz'de çok net: kıyıdan 15-20 km içeride dağlar 3.000 m'yi aşıyor ve nemli hava hemen yükselmek zorunda kalıyor. Bu yüzden yağış kıyıdan yamaca doğru hızla artıyor ve dik vadilerde sel riski yüksek. Ders kitabındaki "ulaşım zorluğu" maddesinin arkasında da aynı dik yapı var.

[eren_izmir]

Sakin günlerde bile bu kadar bilgi paylaşan herkese teşekkürler. Herkese iyi akşamlar.

[yusufelmas]

Teşekkürler.