Karadeniz'de yağış şiddeti artıyor mu? Sel olayları ve ısınan deniz

[KaradenizYagmur]

Karadeniz'de yaşayan herkesin sorduğu soruyu forum kurallarına uygun biçimde sormak istiyorum: yağış şiddeti gerçekten artıyor mu, yoksa artık her olay haber olduğu için öyle mi görünüyor?

Fiziksel çerçeve

• Clausius-Clapeyron ilişkisi: hava her 1 °C ısındığında yaklaşık %7 daha fazla su buharı taşıyabilir. Bu, aynı sistemin daha fazla yağış üretebileceği anlamına gelir; ancak yağışın gerçekleşmesi için sistemin (siklon, orografik yükselme) var olması gerekir.
  
• Karadeniz deniz yüzeyi sıcaklığı son on yıllarda artış eğiliminde (Copernicus deniz durumu raporları). Isınan deniz, sonbahar siklonlarına daha fazla nem ve enerji veriyor.
  
• Orografi sabit: Doğu Karadeniz dağları kıyıdan 20-30 km içeride 3.000 m'ye çıkıyor. Nem arttıkça yamaç yağışı da artıyor; dağ yerinden oynamıyor, nem değişiyor.
  

Gözlem tarafı (kaynaklı)

• MGM iklim değerlendirmelerinde Doğu Karadeniz için yıllık toplam yağışta belirgin eğilim yok, ancak şiddetli yağış (günlük 50 mm üstü) gün sayısında artış eğilimi not ediliyor.
  
• AR6 bölgesel notu: Karadeniz kıyıları için şiddetli yağış olaylarında artış konusunda modeller uyumlu; toplam yağış için belirsizlik.
  
• Kendi ölçerim (Of, 40 m, 2018'den beri): sekiz yılda saatlik şiddeti 25 mm'yi aşan olay sayısı 11; ilk dört yılda 3, son dört yılda 8. Sekiz yıl eğilim değildir, karşılaştırma malzemesidir.
  

Karıştırıcı etkenler

• İstasyon sayısı arttı; daha çok ölçüm daha çok "rekor" yakalar.
  
• Dere yatağı yapılaşması sel hasarını artırıyor; hasar artışı yağış artışı demek değil.
  
• Haber döngüsü: her sel canlı yayında; algı ile veri ayrılmalı.
  

Sorum: Bu üç karıştırıcıyı ayıkladıktan sonra elimizde ne kalıyor? Uzun seri istasyon verisiyle (Rize, Trabzon, Hopa) saatlik şiddet eğilimini gösteren çalışma bilen var mı? Kaynaksız cevap yazmayın; bu foruma özellikle bu yüzden yazıyorum.

Hatırlatma: sel riski taşıyan yağışlarda MGM uyarılarını, AFAD ve 112'yi esas alın; forum tartışması uyarı değildir.