Kıta Sahanlığı ve Deniz Tabanı Şekilleri

[HavaAdmin]

Deniz meteorolojisi tartışmalarında deniz suyu sıcaklığı ve derinlik sık geçiyor. Deniz tabanının şekillerini bir ders notu olarak özetleyelim.

Kıta sahanlığı
Kıyıdan itibaren denize doğru hafif eğimle uzanan, genellikle 200 m derinliğe kadar olan sığ bölümdür. Kıtaların su altında kalan devamı sayılır. Genişliği birkaç kilometreden yüzlerce kilometreye kadar değişir. Güneş ışığının ulaşabilmesi nedeniyle canlı yaşamı ve balıkçılık açısından en verimli alandır.

Kıta yamacı ve kıta eteği
Sahanlığın bittiği yerden itibaren eğim aniden artar ve derinlik birkaç bin metreye iner. Yamacın eteğinde çökellerin biriktiği daha az eğimli kıta eteği yer alır.

Derin deniz ovaları ve çukurlar
Okyanus tabanının geniş ve düz bölümleri ile levha sınırlarında oluşan derin çukurlar.

Türkiye'nin denizlerinde

• Karadeniz: Kıta sahanlığı batıda ve kuzeybatıda geniş, bizim kıyılarımızda dar. Derin kesimlerde 2.000 m'yi aşan derinlikler.
  
• Marmara: Kuzey Anadolu Fayı'na bağlı derin çukurlar ile sığ kıyı bölgeleri bir arada.
  
• Ege: Çok sayıda ada, sığ alanlar ve çukurlarla girintili bir taban.
  
• Akdeniz: Kıta sahanlığı genellikle dar, kıyıdan kısa mesafede derinlik hızla artar.
  

Meteorolojiyle ilişkisi
Sığ sular yazın hızla ısınır, kışın hızla soğur; derin sular ise ısıyı daha uzun korur. Deniz etkili kar ve Akdeniz siklonları tartışmalarında deniz yüzeyi sıcaklığının derinlikle ilişkisini akılda tutmak gerekir.