500 hPa'da kesik alçak (cut-off low) İyon Denizi'nde: 19-21 Eylül analizi

[ModelciKemal]

Sinoptik forumda benden analiz görmek alışık olmadığınız bir şey, biliyorum; genelde modellerle uğraşırım. Ama bu hafta sonu İyon Denizi'ne oturan kesik alçak (cut-off low), model davranışı açısından o kadar öğretici ki yazmadan geçemedim.

Olay

17 Eylül'de Orta Avrupa'dan güneye sarkan oluk, 18 Eylül 12 UTC civarında ana batı akışından koptu ve İyon Denizi üzerinde kapalı bir 500 hPa alçağı olarak kaldı. Merkez yüksekliği 568 dam, çekirdek sıcaklığı -18 °C. Kesik alçaklar yönlendirici akıştan koptuğu için yavaş ve tahmin edilmesi zor hareket eder; işte problem burada başlıyor.

Modellerin performansı (gün gün)

• 15 Eylül 00z: GFS alçağı 19 Eylül'de Ege'ye taşıyıp İzmir'e 40 mm veriyor. ECMWF alçağı Yunanistan'da tutuyor, Türkiye'ye etki sınırlı.
  
• 16 Eylül 12z: GFS geri adım attı, alçağı 24 saat geciktirdi. ECMWF değişmedi.
  
• 17 Eylül 12z: GFS bu sefer alçağı hiç Türkiye'ye getirmiyor, güneye Libya'ya indiriyor. ECMWF hâlâ Yunanistan.
  
• 18 Eylül 00z: İki model uzlaştı: alçak 20-21 Eylül'de Yunanistan-Girit hattında, Ege'nin batı kıyılarına zayıf etki.
  

Gerçekleşen

Alçak 19-21 Eylül boyunca İyon Denizi ve Yunanistan üzerinde kaldı; Batı Ege'de (Çanakkale-İzmir kıyıları) 20 Eylül akşamı 5-15 mm sağanak, iç kesimlerde hiçbir şey. ECMWF baştan sona haklıydı. GFS üç farklı senaryo üretti ve sonuncusu tutmadı.

Ders

Kesik alçaklarda tek run'a asla tahmin kurulmaz; ensemble dağılımına bakılır. 15 Eylül'de GEFS üyelerinin sadece %25'i alçağı Ege'ye getiriyordu; deterministik GFS o azınlık senaryosunu göstermişti. Yani "GFS İzmir'e 40 mm veriyor" cümlesinin doğru okunuşu "%25 ihtimal" idi.

Bu alçak salı günü Kıbrıs'a doğru güneydoğuya kayıyor ve zayıflıyor; Antalya için Çarşamba %30 sağanak ihtimali var. Heyecan yapmayın.