19.01.2026, 12:32
Son iki haftada kar gündeminde 'GEFS'in %40'ı kar veriyor, yani yağacak mı?' sorusunu en az on kez gördüm. Bu başlıkta ensemble'ı (topluluk tahmini) nasıl okuyacağımızı açıklamak istiyorum.
1. Ensemble nedir?
Aynı model, başlangıç koşulları ve bazı fizik parametreleri hafifçe değiştirilerek 30 (GEFS) veya 50 (ECMWF EPS) kez çalıştırılır. Her kopyaya 'üye' denir. Üyeler birbirinden ayrıldıkça belirsizlik artıyor demektir.
2. Yüzde ne anlama gelir?
'Üyelerin %40'ı İstanbul'a kar veriyor' cümlesi şu demektir: model belirsizliği içinde kar senaryosu azınlıkta ama ihmal edilemez. Bu bir olasılık tahminidir, kesinlik değil. %40 ile açılan başlık 'olasılık var' der, 'geliyor' demez.
3. Ortalama tuzağı
Ensemble ortalaması (ENS mean) tek başına yanıltır: 15 üye -8 °C, 15 üye 0 °C veriyorsa ortalama -4 çıkar ve hiçbir üye -4 demiyordur. Ortalamaya değil, dağılıma (spread) ve kümelere (cluster) bakın. Meteociel'in 'diagramme' sayfası 850 hPa için tüm üyeleri çizgi çizgi gösterir; iki ayrı demet görüyorsanız iki senaryo var demektir.
4. Operasyonel run nerede?
Ana çalıştırma (operasyonel) ensemble'ın yüksek çözünürlüklü üyesidir. Kar veren tek üye operasyonel run ise ve diğer 29 üye vermiyorsa, o run uç senaryodur. Kar Avcısı'nın sezon başı fantezi run'ları hep bu türdür.
5. Zaman içinde takip
Asıl bilgi yüzdenin değişiminde: 5 günde %20'den %60'a çıkıyorsa sinyal güçleniyor, %60'tan %30'a iniyorsa model kar senaryosundan vazgeçiyor. Tek bir çıktıdaki yüzde, trend olmadan anlamsızdır.
6. Pratik eşikler (benim kullandığım)
7. Kaynaklar
Meteociel (GEFS ve EPS diyagramları), Tropical Tidbits (GEFS üye haritaları), ECMWF açık haritalarında EPS 'meteogram'.
Sorular ve ekler için başlık açık; Kemal, ensemble'ın yanılttığı durumları da eklersen tamamlanır.
1. Ensemble nedir?
Aynı model, başlangıç koşulları ve bazı fizik parametreleri hafifçe değiştirilerek 30 (GEFS) veya 50 (ECMWF EPS) kez çalıştırılır. Her kopyaya 'üye' denir. Üyeler birbirinden ayrıldıkça belirsizlik artıyor demektir.
2. Yüzde ne anlama gelir?
'Üyelerin %40'ı İstanbul'a kar veriyor' cümlesi şu demektir: model belirsizliği içinde kar senaryosu azınlıkta ama ihmal edilemez. Bu bir olasılık tahminidir, kesinlik değil. %40 ile açılan başlık 'olasılık var' der, 'geliyor' demez.
3. Ortalama tuzağı
Ensemble ortalaması (ENS mean) tek başına yanıltır: 15 üye -8 °C, 15 üye 0 °C veriyorsa ortalama -4 çıkar ve hiçbir üye -4 demiyordur. Ortalamaya değil, dağılıma (spread) ve kümelere (cluster) bakın. Meteociel'in 'diagramme' sayfası 850 hPa için tüm üyeleri çizgi çizgi gösterir; iki ayrı demet görüyorsanız iki senaryo var demektir.
4. Operasyonel run nerede?
Ana çalıştırma (operasyonel) ensemble'ın yüksek çözünürlüklü üyesidir. Kar veren tek üye operasyonel run ise ve diğer 29 üye vermiyorsa, o run uç senaryodur. Kar Avcısı'nın sezon başı fantezi run'ları hep bu türdür.
5. Zaman içinde takip
Asıl bilgi yüzdenin değişiminde: 5 günde %20'den %60'a çıkıyorsa sinyal güçleniyor, %60'tan %30'a iniyorsa model kar senaryosundan vazgeçiyor. Tek bir çıktıdaki yüzde, trend olmadan anlamsızdır.
6. Pratik eşikler (benim kullandığım)
- %20 altı: bahsetmeye değmez, izle
- %20-40: 'düşük olasılık' başlığı açılabilir, ölçülü dil
- %40-60: 'orta olasılık', takip başlığı zamanı
- %60 üstü ve 120 saat içi: 'yüksek olasılık', MGM uyarısını bekle
7. Kaynaklar
Meteociel (GEFS ve EPS diyagramları), Tropical Tidbits (GEFS üye haritaları), ECMWF açık haritalarında EPS 'meteogram'.
Sorular ve ekler için başlık açık; Kemal, ensemble'ın yanılttığı durumları da eklersen tamamlanır.
Sinoptik Analiz & Şiddetli Hava | Tek run'a tahmin kurulmaz, ensemble'a bakılır. | MGM uyarı = ciddiye al
![[-]](https://havaforumu.com/images/collapse.png)