Cizre ve Silopi neden Türkiye'nin en sıcak yeri? Coğrafya ve iklim tartışması

[HavaAdmin]

Her yaz aynı haber: "Türkiye'nin en sıcak yeri Cizre". Bu başlıkta bunun neden böyle olduğunu öğretici bir dille açıklamak ve tartışmak istiyorum. Uzun olacak, sabırla okuyun.

1. Konum ve rakım

Cizre (Şırnak) ve Silopi, Dicle Nehri'nin Türkiye'den çıktığı noktaya yakın, yaklaşık 380-400 m rakımlı bir vadi tabanındadır. Türkiye'nin güneydoğu ucunda, Mezopotamya ovasının kuzey kenarında yer alır. Rakım düşük, enlem düşük (37° K), denizden uzaklık büyük: üçü bir arada sıcaklık için ideal.

2. Hava kütlesi

Yaz aylarında bölge, Basra Körfezi üzerinde oluşan termik alçak basıncın (Basra alçağı) kuzey kanadındadır. Buradan gelen güney-güneydoğu akışı, Irak ve Suriye çöllerinden geçerek ısınır ve kurur. 850 hPa sıcaklığı Temmuz-Ağustos'ta rutin olarak 26-30 °C'dir; bu hava kütlesi 400 m'ye indiğinde adyabatik ısınmayla (havanın alçalırken sıkışarak ısınması, yaklaşık her 100 m için 1 °C) 44-46 °C yüzey sıcaklığı üretir.

3. Vadi etkisi

Dicle Vadisi, çevresindeki Cudi ve Gabar dağları arasında kalır. Gündüz vadiye çöken hava ek ısınır, gece ise soğuk havanın drenajı sınırlıdır; bu yüzden Cizre'de geceler de 30 °C civarında kalır. Silopi ovası daha açık olduğu için birkaç gün Cizre'yi geçebilir; iki istasyon arasında yıllık yarış vardır.

4. Kayıtlar

Türkiye'nin resmi sıcaklık rekoru Cizre'de 20 Temmuz 2021'de ölçülen 49,1 °C'dir (MGM). Bu değer standart koşullarda (2 m, gölge, havalandırmalı kulübe) alınmıştır. Sosyal medyadaki "52 derece" paylaşımları araba termometreleri ve güneş altındaki tabelalardır; bunlar iklim kaydı değildir.

5. İklim değişikliği bağlantısı

MGM iklim raporlarına göre bölgede 40 °C üstü gün sayısı son 30 yılda artış eğilimindedir. Ancak tek bir yılın rekorunu iklim değişikliğinin kanıtı olarak sunmak yanlıştır; eğilim uzun serilerle konuşulur.

Sorularınız ve eklemeleriniz için başlık açık. Kaynak isteyenler için MGM iklim sayfaları ve resmi ekstrem tablolar yeterli.

[sanliurfaHavasi]

Bence tam tersi, sistem doğuya kayarsa Güneydoğu Anadolu bu işten kuru çıkar.

[SicakDalga07]

Her yaz aynı haber: "Türkiye'nin en sıcak yeri Cizre". Bu başlıkta bunun neden böyle olduğunu öğretici bir dille açıklamak ve tartışmak istiyorum. Uzun olacak, sabırla okuyun. 1. Konum ve rakım Cizre (Şırnak) ve Silopi...

Hocam kapsamlı olmuş, teşekkürler. Antalya'dan bir karşılaştırma ekleyeyim: bizde Temmuz ortalama maksimum 34-35 °C, Cizre'de 41-42 °C. Ama Antalya'da nem %60-70, Cizre'de %15-20. Hissedilen sıcaklık açısından Antalya'nın 35'i yaklaşık 42 hissedilir, Cizre'nin 42'si yaklaşık 40. Yani termometre Cizre'yi, vücut Antalya'yı daha sıcak buluyor. Bu ayrımı yapmayan haberler bana hep eksik gelir.

[sanliurfaHavasi]

Ben pek katılmıyorum, ECMWF bu sistemi çok abartıyor bence.

[zaferKar]

Yağış miktarı istasyonumda son 24 saatte 32 mm oldu. Herkese iyi akşamlar.

[SinoptikAyse]

Teknik bir ekleme: adyabatik ısınma hesabı için kuru adyabatik oran 100 m'de yaklaşık 1 °C'dir; 850 hPa seviyesi (yaklaşık 1.500 m) ile 400 m arasında 1.100 m fark, 11 °C ısınma demek. T850 30 °C ise yüzeyde teorik 41 °C; gündüz güneş ısınmasıyla 4-5 °C daha eklenince 45-46 °C çıkar. Rekor günlerinde T850'nin 32-33 °C'ye ulaştığını, bunun da 49 °C'yi açıkladığını not edeyim. Hesap tutuyor, mucize yok.

[sanliurfaHavasi]

Her yaz aynı haber: "Türkiye'nin en sıcak yeri Cizre". Bu başlıkta bunun neden böyle olduğunu öğretici bir dille açıklamak ve tartışmak istiyorum. Uzun olacak, sabırla okuyun. 1. Konum ve rakım Cizre (Şırnak) ve Silopi...

Bu yağış kuraklığı bitirmez ama moral olur.

[PalandokenKar]

Erzurum'un Ocak ortalama minimumu -14 °C, Cizre'nin Temmuz ortalama maksimumu 42 °C; aynı ülkede 56 derece aralık. Hocam, bir eklemem var: Cizre'de kışın da ilginç bir durum var, Ocak'ta 15-18 °C görülen günler oluyor; güneyden gelen aynı akış kışın da ısıtıyor. Bölgede kar neredeyse hiç tutmaz, Şırnak merkeze (1.350 m) 40 km mesafede 1 metre kar varken Cizre'de bahar havası olur.

[eminarslan]

Gece sıcaklıkları 25 derecenin altına inmiyor, tropikal geceler.

[akgun04]

Doğru, sahil şeridi ile iç kesim arasındaki fark büyük olacak.

[akgun04]

Sağanak sırasında dolu da vardı ama küçük taneler, hasar yok.

[EgeliRuzgar]

Tekneyle Ege'de dolaşan biri olarak vadi etkisi kısmı bana yeni bilgiydi. Bir soru: Cizre'de hiç rüzgar var mı? Bizde 40 derecelik günü kurtaran şey öğleden sonra 20 knot imbat; rüzgar yoksa hissedilen hemen artar. Kuru sıcakta 15-20 km/s rüzgar saç kurutma makinesi etkisi yapar diye okumuştum, orada nasıl?

[HavaAdmin]

Tekneyle Ege'de dolaşan biri olarak vadi etkisi kısmı bana yeni bilgiydi. Bir soru: Cizre'de hiç rüzgar var mı? Bizde 40 derecelik günü kurtaran şey öğleden sonra 20 knot imbat; rüzgar yoksa hissedilen hemen artar. Kuru...

Ozan, güzel soru. Cizre'de yaz öğleden sonralarında güneyden 15-25 km/s rüzgar sık görülür; ancak bu rüzgar çölden geldiği için vücut sıcaklığından daha sıcaktır ve serinletmez, tam dediğin gibi saç kurutma makinesi etkisi yapar. Nem çok düşük olduğu için terleme yine de verimli çalışır ve gölgede dayanılabilir kalır; asıl tehlike su kaybıdır. Ege'deki imbat deniz üzerinden geldiği için hem serin hem nemlidir, ikisi farklı dünyalar.

[Nese_92]

Sıcaklık Ağustos ortalamasının 8 derece üzerinde.

[zaferKar]

Sağanak çok kısa sürdü ama etkili oldu, sokaklar göle döndü.